Tin giả đang là vấn nạn, vào thời điểm này, khi đại dịch hoành hành, tin giả về dịch covit 19 lan tràn trên mạng xã hội. Nó đáng sợ không kém dịch bệnh, những hậu quả mà nó gây ra không hề nhỏ khiến cơ quan quản lý đau đầu. Một tin “ giả” ( fake news) dù là vô tình chia sẻ không có ác ý cũng có thể mang đến những rắc rối, thậm chí những tổn thát không đáng có cho cá nhân ,doanh nghiệp hay tổ chức, thậm chí an ninh quốc gia… Vì vậy khi share một tin hoặc bài cần  kiểm chứng để xác thực thật – giả, mỗi người cần có trách nhiệm với những gì mình đưa lên MXH. Vậy làm thế nào để kiểm chứng thông tin trên MXH?

Chúng tôi cho rằng bạn cần chú ý mấy lưu ý sau đây.                                         

1. Xem xét tài khoản đăng thông tin

Nếu tài khoản đăng thông tin (Twitter hay Facebook) đã được xác thực (verified)  sẽ có dấu kiểm nhỏ hình chữ V màu xanh của công ty sở hữu MXH cấp bên cạnh tên tài khoản . Thông tin đăng tải trên những tài khoản này  phần lớn đáng tin cậy.  Nhiều KOL ( KOL hay K.O.L là từ viết tắt của Key Opinion Leader-  người có tầm ảnh hưởng trong một lĩnh vực nào đó, được nhiều người theo dõi ) trên MXH  bị giả mạo, những tài khoản giả mạo này không bao giờ có dấu kiểm đó, cho dù lượng tương tác lớn đến đâu. Ví như trong hình dưới đây, cùng là tài khoản Twitter mang tên Tổng thống Mỹ Donald Trump, nhưng chỉ tài khoản đầu tiên có dấu kiểm bên cạnh tên ông Trump mới là tài khoản thật.

Tin giả về COVID-19 trên mạng: Đừng quên 10 bước kiểm chứng - Ảnh 2.

 

Ảnh: Computerhope

 Nếu đó chưa phải tài khoản được kiểm định cần kiểm tra thêm.

2. Kiểm tra ảnh đại diện, hồ sơ và thời gian hoạt động của tài khoản

Ảnh đại diện  là ảnh một người nổi tiếng, hay một hình ảnh chung chung như cảnh hoàng hôn hay bông hoa …thì độ tin cậy không cao. Hồ sơ tài khoản càng ít độ tin cậy càng thấp. Hãy hãy cuộn xem những nội dung tài khoản đã đăng trước đó để biết tài khoản này có thường chia sẻ tin tức , cập nhật trạng thái không hay nó chỉ là tài khoản vừa lập.

3. Chú ý tới cách đưa tin

Thông tin đó chỉ có trong một tweet gọn lỏn, mấy dòng trạng thái…hay có một đường link dẫn tới bài dài hơn ở chỗ khác? Nếu là một hình ảnh chụp màn hình nội dung một email, tin nhắn, tài liệu Google Docs hay thông tin trên ứng dụng Notes… phần nhiều không phải thông đáng tin cậy.

4.Kiểm tra nguồn tin

Thông tin dẫn nguồn từ một tổ chức, một chính trị gia, một hãng tin hay “ người bạn của bạn”… Thông tin đáng tin cậy luôn có một cái tên tổ chức hoặc cá nhân có uy tín  bảo chứng.

5. Kiểm chứng trang gốc, đọc bài và kiểm tra thông tin tác giả

Nếu  tin có đường link, bấm vào đó để xem trang gốc. Hãy quan sát xem có gì “là lạ”, “sai sai” hay bất thường gì đó (dù là nhỏ nhất) trên địa chỉ trang web đó không?

Đọc bài gốc, xem  nguồn có đáng tin cậy không, có phải tin, bài của cơ quan báo chí và truyền thông được cấp phép, chịu trách nhiệm về tin bài họ. Một trang web lạ hoắc không thể nào là nguồn tin đầu tiên và duy nhất phát đi những tin tức nóng quan trọng, bất kể giao diện của nó như thế nào?

Tên tác giả có phải tên thật không? Đánh tên tác giả lên Google Search xem đó là bút danh hay tên thật, tên đó có tài khoản mạng xã hộị để có thể xác thực  anh/cô ấy là nhà báo hay không ? Nếu có ảnh của họ, bạn có thể sử dụng công cụ Google Images để “check”.

6. Kiểm tra chéo qua Google Search

Cách tốt nhất để xác minh một thông tin là xem có hãng tin/tờ báo uy tín nào đã công bố nó chưa qua Google Search.Những tin hot thường cho kết quả tìm kiếm rất lớn.

7. Đọc và đánh giá nội dung thông tin.

Bạn có thấy cách diễn đạt có gì lủng củng, hình minh họa và nội dung bài có ăn khớp với nhau không? Nhiều trang tin lá cải thường cho văn bản “chạy” qua ứng dụng Google Translate vài lần để “chụp giật” tin tức từ các trang chính thống.

Bạn có chút lăn tăn nào khi tiếp nhận tin đó không? có một cảm giác gì đó không tin cậy khi đọc thông tin nào đó không? Nếu có  hãy chậm lại, bỏ một chút thời gian  kiểm chứng nó theo các bước nêu trên trước khi bấm chia sẻ với người khác.